Beste onderwijzers, onderwijzeressen, docenten en docentes,
Enkele jaren geleden was ik werkzaam in het onderwijs. Ik was docent aan een universiteit in het westen van het land. Het geven van deugdelijk onderwijs is moeilijk zat, of je nu college geeft aan studenten of probeert een groep van 30 kleuters te onderwijzen. Maar het meest lastige onderdeel van het werk vond ik het geven van een beoordeling of cijfer. Vanaf de vroegste jeugd worden leerlingen geconfronteerd met beoordelingen. Kleuters krijgen vanaf hun 4e jaar al rapporten waarin hun functioneren wordt beschreven. Dat gaat via de middelbare school door tot en met het moment dat een student afstudeert aan een eventuele vervolgopleiding. Het principe van het schrijven van een rapport of beoordeling is eigenlijk altijd moeilijk. Aan de ene kant wil je een zo objectief mogelijk beeld geven van de door de door de leerling behaalde resultaten. Aan de andere kant wil je als onderwijzer de leerling ook motiveren om op de goede weg te blijven, ook als de resultaten niet zo mooi waren. Een lastige balans waarvan ik mijn omgeving merk dat men er soms moeite mee heeft. Deze pagina wordt 'handleiding' genoemd, maar daarmee suggereer ik eigenlijk iets meer dan ik kan waarmaken. Ik weet namelijk niet of ik met mijn beoordelingen precies het juiste heb gedaan, maar ik wil docenten en onderwijzers die met het zelfde probleem zitten een beeld geven van de manier waarop ik mijn beoordelingen heb gemaakt. Hieronder staan enkele voorbeelden van beoordelingen die ik aan studenten heb gegeven. Ik hoop dat deze voorbeelden kunnen bijdragen aan uw idee-vorming over hoe om te gaan met dit lastige, of zullen we dan maar zeggen uitdagende aspect van het onderwijsvak.
Met vriendelijke groet,
Hans
De nu volgende beoordeling gaf ik aan een studente die bij presentaties enkele keren haar werk slechts ten dele bij zich had en zich dan verward afvroeg waar zij dat materiaal toch gelaten had, thuis laten liggen zeker. Ook was zij tijdens het werkcollege enkele keren afwezig. Het werk dat zij wél toonde zag er uitstekend uit en haar presentatie was ook buitengewoon goed. Toch was het raar dat zij steeds spullen kwijt was en dus niet kon laten zien. Net toen ik dat verdacht begon te vinden was een van haar mappen verdwenen en had zij daar zelf geen verklaring voor. Deze map bleek enkele dagen daarna per abuis door een andere docent te zijn meegenomen. Door deze toevallige samenloop van omstandigheden heb ik het niet opportuun gevonden om in de beoordeling in te gaan op de spullen die kwijt waren. Aan het einde kon zij overigens alle gevraagde stukken alsnog ophoesten. Een voorbeeldje van hoe het zodanig kan lopen dat je niet alles wat je zou willen meeneemt in een beoordeling.
WERKCOLLEGE
Je map is compleet en helder. Je opstel is levendig geschreven en bevat een duidelijke eigen mening. Het cijfer voor het werkcollege is 7
ONTWERP
Slechts enkele studenten uit onze groep kozen er voor zowel de oostelijke als de westelijke helft van de locatie in te vullen, en nog minder slaagden er in deze plekken samen te smeden tot een geďntegreerd ontwerp. Jij hebt 2 ontwerpbijeenkomsten gemist, waaronder de presentatie van 8 juni. Gedurende de eerste helft van het blok heb ik soms getwijfeld of je tot een succesvol ontwerp zou komen. Maar tijdens de gesprekken die we de afgelopen weken hebben gevoerd bleek dat je behoorlijk op weg was. En op de eindpresentatie toonde je een evenwichtig ontwerp waarin beide delen van de locatie hun eigen karakteristieken kregen, en de losse onderdelen door vorm van bebouwing en ruimte met elkaar in verband werden gebracht. Het resultaat is dan ook ruim voldoende.
Het cijfer voor je ontwerp is 7.
PRESENTATIE
Tijdens de presentatie van 25 mei had je slechts enkele schetsjes opgehangen. De truc was dat je steeds nieuwe velletjes voor een standaardplattegrond hield om zo de verschillende functies en dergelijke van de locatie duidelijk te maken. Deze werkwijze beveel ik niet aan. Het steeds pakken van nieuwe velletjes leidt een beetje af, en afhankelijk van hoe je die velletjes vastpakt zal de linker- of de rechterhelft van de zaal geen optimaal zicht op je werk hebben.
Dit is maar een detail, ik was namelijk in het algemeen bijzonder tevreden over de wijze waarop je hebt gepresenteerd. Je tekeningen zijn kleurig, en de ruimtelijke schetsen geven een leuk sfeerbeeld. Je uitleg is altijd duidelijk en levendig en de maquette zag er prima uit.
Het cijfer voor presentatie is 8.
Het volgende voorbeeld had ook nogal wat voeten in de aarde. De student was een jongen met tamelijk serieuze psychische problemen. Hij was nog maar amper 20 maar bezocht al een therapeut om hem met zijn persoonlijke problemen te helpen. Hij had helaas ook een tamelijk ernstige lichamelijke aandoening waar ik nu niet op zal ingaan. Hij verzuimde hierdoor zoveel lessen dat ik eigenlijk niet een oordeel over zijn werk kon geven. Het probleem werd nog groter toen bleek dat het werk dat hij wél liet zien van enigszins povere kwaliteit was. Aan de andere kant was die jongen zo aardig en leek hij het zo goed te bedoelen dat ik er moeite mee had zijn werk objectief zwaar in de prijzen te hangen. Kortom, gewetensbezwaren, ik wilde die knul niet met een onvoldoende naar huis sturen. Het probleem met de types zwak, ziek en misselijk is dat je nooit 100% zeker weet dat ze je niet een beetje in de maling nemen. Ik heb in mijn korte onderwijsloopbaan gemerkt dat leerlingen die hun werk niet op tijd af hebben daar in 90% van de gevallen een één of andere meelijwekkende verklaring voor hebben. Ik heb ze zelden meegemaakt die zeiden: "Ik heb het niet af omdat ik de zaak verkeerd heb gepland, daarna te lui was en gisteravond eigenlijk alleen maar heb gezopen". Hoe dan ook, deze jongen had ook een erg zielig verhaal en ik had zeer sterk de neiging om hem op zijn woord te geloven. Mijn opluchting was groot toen hij in de laatste week van het semester met een paar geweldige ideeën kwam die hij in de nachtelijke uren op fabuleuze wijze heeft uitgewerkt. Op de slotpresentatie oogde hij volledig uitgedoofd en daardoor voelde ik mij weer schuldig. Gelukkig kon ik hem uiteindelijk met een verdiende voldoende naar huis sturen en was zijn veelvuldige verzuim niet meer zo belangrijk.
WERKCOLLEGE
De door jou ingeleverde analyse is tamelijk mager, en geeft nog maar net een voldoende beeld van het object. Het opstel is echter van bovengemiddelde kwaliteit en compenseert dat gemis inderdaad enigszins. Overigens, wanneer je je bronnen vermeldt is het belangrijk ze preciezer te omschrijven. De wijze waarop jij dit doet maakt het onmogelijk die bronnen te raadplegen.
Het cijfer voor het werkcollege is 6.
ONTWERP
In de loop van dit semester heb je wat betreft het ontwerp een flinke achterstand opgebouwd ten opzichte van de meeste van je collega-studenten. Toen we daar de laatste keer over spraken, sprak ik de hoop uit dat je op de eindpresentatie een inhaalslag zou maken. Wel, je hebt me niet teleurgesteld. Het ontwerp dat je op 3 juli toonde begon zelfs tamelijk virtuoze trekjes te vertonen. De serie hofjes die je hebt gemaakt vertoont een duidelijke samenhang en levert een gevarieerd en interessant beeld op. Je had goed in de gaten dat je bij de grillige bouwmassa's die jij voorstelt vragen kunt verwachten over wat voor soort woningen daar in kunnen passen. Vandaar dat je zelf woningtypes hebt ontwikkeld die zich schikken naar de grillen van je stedenbouwkundige opzet. Je oog voor detail bleek duidelijk uit het feit dat je voor ieder hofje al een naam had bedacht. Ook interessant waren de afgeschuinde gevels aan het water waardoor je vanaf de ene kant van de straat net niet, maar vanaf de andere kant net wel in de hofjes kunt kijken. Het cijfer voor je ontwerp is 7.
PRESENTATIE
Aan het begin van het blok was je presentatie niet sterk. Je presentatie van 25 mei was onvolledig en niet al te netjes verzorgd. Ook vond ik de door jou ingeleverde analyse stilistisch niet sterk. Je handschrift intrigeert, maar ik moet moeite doen om het te lezen.
Maar naar mate het blok vorderde bleek je steeds duidelijker in staat je verhaal te vertellen, en maakte je steeds betere tekeningen om je betoog te ondersteunen. Je eindpresentatie was zeer behoorlijk. Je had voldoende materiaal, mooie ruimtelijke schetsen en een heldere maquette.
Het cijfer voor presentatie is 7.
De volgende beoordeling heeft mij buitengewoon veel moeite gekost. De betreffende student had namelijk schaamteloos gefraudeerd. De opdracht was een opstel te schrijven over een voor de opleiding relevant onderwerp. De student had echter een bestaand artikel uit een 10 jaar oud vaktijdschrift vrijwel letterlijk overgescrhreven. Ik kwam hier bij toeval achter omdat een andere student uit de zelfde groep het zelfde artikel ook had overgeschreven! Hoeveel studenten zullen frauderen zonder dat je er als docent achterkomt? Ik heb deze fraudegevallen voorgelegd aan het overleg van docenten. Ik heb er voor gepleit de bewuste studenten het hele studiejaar opnieuw te laten doen. In mijn optiek een gepaste sanctie voor een dermate flagrante oplichterstruc. Het oordeel van mijn collega's vond ik uitermate teleurstellend. Zij waren bang dat de studenten een rechtzaak tegen de univesiteit zouden beginnen, en wilden daarom niet tot ingrijpende sanctionering overgaan. Het overleg van docenten besloot uiteindelijk dat de studenten het werkcollege opnieuw moesten maken (enkele weken werk). Ik heb mij tegen deze gang van zaken verzet en daarbij beargumenteerd dat de straf voor plagiaat kennelijk even zwaar was als voor enkele weken ziek zijn. In beide gevallen moet je immers het werkcollege opnieuw doen.
WERKCOLLEGE
In de handleiding wordt veelvuldig de nadruk gelegd op de 'eigen gedachtegang' en 'eigen opvatting' die bij het schrijven van het opstel van de student worden verwacht. Een belangrijk deel van jouw opstel is echter bijna woordelijk overgeschreven van het artikel XXX. In overleg met de semestercoördinator is beslist jou voor dit werkcollege nog geen cijfer te geven. Het door jou ingeleverde materiaal is op dit moment in het bezit van de coördinator, en voor de afronding van het werkcollege kun je je tot hem wenden.
ONTWERP
Je bent er ten dele in geslaagd de twee helften van het plangebied een relatie aan te laten gaan. De samenhang zit vooral in driehoekvorm zoals je die in beide planhelften laat terugkomen. De gekozen vormen zijn niet buitengewoon interessant maar met name de oostelijke helft van de locatie is gedurfd. Je hebt een groot plein met een reusachtige trap ontworpen waarop mensen kunnen zitten. Je vergeleek deze trap met de trap op het Spuiplein te Den Haag. Het zwakke punt van zowel jouw trap als de trap op het Spuiplein is dat deze nergens naar toe leidt.
Het cijfer voor je ontwerp is 6.
PRESENTATIE
Je presentatie van 25 mei was een beetje mager. De hoeveelheid materiaal die je toonde was niet indrukwekkend, en de kwaliteit van je tekeningen was iets minder dan hetgeen je medestudenten presteerden. De presentatie van 8 juni was beter; je had meer materiaal en het zag er beter uit. Ook was duidelijk uit je verhaal af te leiden hoe je ontwerp in elkaar zat. De eindpresentatie was van wisselende kwaliteit. Het materiaal was niet compleet genoeg, maar je begint langzamerhand een eigen presentatie-stijl te ontwikkelen. Zo heb je in je legenda's met diverse mooie lettertypes gewerkt.
Het cijfer voor presentatie is 6.
